تأکید بر انسجام ملی و همبستگی اجتماعی در تقویت تاب‌آوری جامعه در شرایط بحرانی

به گزارش روابط عمومی مدیریت دانشجویان شاهد و ایثارگر دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ دکتر احسان مقیمی مشاور رئیس دانشگاه در امور ایثارگران و مدیر دانشجویان شاهد و ایثارگر در ابتدای جلسه با خوش‌آمدگویی به اساتید و اعضای هیئت علمی محترم دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور و همچنین دانشگاه علوم پزشکی تهران ، از حضور اساتید و شرکت‌کنندگان در ششمین کارگاه اساتید مشاور روز چهارشنبه دوم اردیبهشت ماه در بستر اسکای روم که بالغ بر 350 نفر بودند قدردانی کرد. ایشان توضیح داد که این نشست در قالب سومین روز از کارگاه با عنوان «میزگرد تحلیل تاب‌آوری اجتماعی» برگزار می‌شود و در این جلسه از حضور اساتید گرانقدری همچون دکتر سید حسن امامی رضوی، مشاور وزیر بهداشت و رئیس دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی، دکتر عباس استاد تقی‌زاده عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و مدیر گروه سلامت در حوادث و بلایا ، دکتر جلیل عرب خردمند رئیس مرکز تحقیقات سلامت دفاعی و دکتر نورالدین نخستین انصاری معاون پژوهشی مرکز تحقیقات آسیب‌دیدگان جنگ بهره‌مند هستیم. وی همچنین با اشاره به روند برگزاری کارگاه‌ها بیان کرد که در بخش نخست، میزگرد « مشارکت همگانی و حضور مردم در صحنه» با حضور دکتر محمدرضا واعظ مهدوی و در بخش دوم با موضوع «تاب‌آوری اجتماعی و فرهنگ ایرانی و اسلامی» با حضور دکتر حسن ابوالقاسمی برگزار شده است. دکتر مقیمی در ادامه از همکاری دفتر دانشجویان شاهد و ایثارگر دانشگاه علوم پزشکی تهران، معاونت فرهنگی دانشجویی دانشگاه، مرکز تحقیقات آسیب‌دیدگان جنگ، مرکز تحقیقات سلامت دفاعی در برگزاری این برنامه قدردانی کرد و از شرکت‌کنندگان خواست تا پیشنهادها، دیدگاه‌ها و پرسش‌های خود را برای پربارتر شدن نشست از طریق بخش گفت‌وگو یا به‌صورت شفاهی مطرح کنند.

تبیین نقش تاب‌آوری اجتماعی در حفظ ثبات ملی

در این نشست سخنران مدعو، دکتر سید حسن امامی‌رضوی بر اهمیت تاب‌آوری اجتماعی و کارکرد آن در حفظ انسجام ساختاری کشور تأکید کرد. ایشان توضیح داد که باوجود وقوع بحران‌های اخیر و از دست‌رفتن جمعی از فرماندهان و مسئولان ارشد، ثبات نظام اداری و خدمات حیاتی کشور دچار اختلال نشد. وی تاب‌آوری زیرساخت‌هایی همچون شبکه بهداشت و درمان، برق، آب و امنیت غذایی را از عوامل اصلی پیشگیری از گسست اجتماعی دانست و بر ضرورت یادگیری از بحران‌ها و تقویت آمادگی آینده تأکید کرد.

بروز همبستگی مردمی و تقویت سرمایه اجتماعی

دکتر امامی‌رضوی در بخش دیگری از سخنان خود، انسجام و پیوستگی اجتماعی را مهم‌ترین جلوه روزهای اخیر کشور توصیف کرد. ایشان اعلام کرد که حضور داوطلبانه مردم در صحنه، از مشارکت در فعالیت‌های حمایتی تا تشکیل زنجیره‌های انسانی برای حفاظت از زیرساخت‌ها، نمونه‌ای برجسته از اعتماد و ارزش‌های مشترک در جامعه است. وی تأکید کرد که بازگشت بخش قابل توجهی از افراد معترض سابق و پیوستن آنان به جریان همبستگی عمومی، نشانه‌ای مهم از احیای وحدت ملی است و باید به‌عنوان تجربه‌ای ارزشمند ثبت و مستندسازی شود.

فرصت‌ها، تهدیدها و مسیر تقویت انسجام اجتماعی

دکتر امامی‌رضوی با اشاره به فرصت‌ها و تهدیدهای پیش‌روی جامعه، هشدار داد که تداوم وضعیت «نه جنگ و نه صلح» می‌تواند فرسایش اجتماعی ایجاد کند. ایشان بر ضرورت توجه جدی به معیشت مردم، مقابله با فساد، تبیین شفاف امور از سوی مسئولان و ارتقای کارآمدی رسانه تأکید کرد. وی همچنین تقویت نقش نهادهای محلی مانند مساجد و شبکه‌های اجتماعی جامعه‌محور را راهکاری مؤثر برای اداره مطلوب بحران‌ها دانست و یادآور شد که ایمان، اعتقاد و روحیه ایثار مردم مهم‌ترین پشتوانه کشور در عبور از شرایط دشوار است.

تبیین تفاوت همبستگی و پیوستگی اجتماعی و نقش خودسازماندهی

دکتر عباس استاد تقی‌زاده یکی از سخنرانان اصلی این میزگرد، در آغاز سخنان خود، با اشاره به مباحث سه‌روزه، بر ضرورت شناخت اصول تاب‌آوری اجتماعی تأکید کرد. ایشان توضیح داد که یکی از پایه‌های مهم تاب‌آوری، «خودسازماندهی» است؛ به این معنا که جامعه بتواند بر توان داخلی تکیه کند و کمترین وابستگی را به بیرون داشته باشد. وی سپس تفاوت «پیوستگی اجتماعی» و «همبستگی اجتماعی» را تشریح کرد و بیان داشت که پیوستگی ناظر بر احساس شنیده‌شدن و حمایت اجتماعی است، درحالی‌که همبستگی بر نقاط مشترک و مشارکت فعال افراد برای نقش‌آفرینی در جامعه دلالت میکند به گفته ایشان، این دو مفهوم مسیرهای دوطرفه‌اند و در کنار هم به ایجاد ثبات اجتماعی کمک می‌کنند.

بررسی عوامل تفرقه‌آفرین و ضرورت شناخت تهدیدهای انسجام

دکتر استاد تقی‌زاده در بخش دیگری از ارائه خود، مجموعه‌ای از عوامل تضعیف‌کننده انسجام اجتماعی را تبیین کرد. ایشان به مواردی همچون تفرقه‌افکنی‌های هویتی، برجسته‌سازی دوگانه‌های فرهنگی یا مذهبی، قوم‌گرایی، بزرگ‌نمایی شکاف‌های اجتماعی، و ارائه برداشت‌های نادرست از هویت ملی اشاره کرد و این عوامل را تهدیدی برای یکپارچگی جامعه دانست. وی نقش دانشگاه، رسانه‌ها و نهادهای آموزشی را در پیشگیری از بازتولید این شکاف‌ها بسیار مهم ارزیابی کرد و تأکید نمود که باید نسبت به بازتاب سخنان یا رفتارهایی که به تفرقه می‌انجامد حساسیت بیشتری وجود داشته باشد. ایشان این موضوع را از محورهای اساسی مطالعات اجتماعی و از وظایف نهادهای علمی دانست.

راهکارهای تقویت انسجام و ضرورت آمادگی روانی و ارتباط مؤثر با جامعه

دکتر تقی‌زاده مجموعه‌ای از راهکارهای پیشنهادی خود برای حفظ انسجام اجتماعی را مطرح کرد. وی بر تقویت احساس امنیت عمومی، ارتقای کیفیت اطلاع‌رسانی، اصلاح زمان‌بندی ارتباط با مردم، افزایش آمادگی روانی جامعه و توسعه مشارکت‌های محلی و داوطلبانه تأکید کرد. ایشان توضیح داد که استمرار مشارکت مردمی نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، ایجاد بانک‌های اطلاعاتی قابل اتکا، و توجه به مطالبه‌گری اجتماعی است. دکتر استاد تقی‌زاده همچنین بر اهمیت جلوگیری از «فاجعه‌سازی»، تقویت امید اجتماعی، و حفظ انسجام در سطح نهادهای محلی مانند مساجد، هیئت‌ها و گروه‌های جامعه‌محور تأکید نمود و نقش دانشگاه‌ها را در تبیین علمی این موضوعات اساسی دانست.

صبر و ایستادگی مردم؛ جلوه‌ای از آگاهی و بازگشت به همبستگی اجتماعی

دکتر جلیل عرب خردمند در سخنان خود با اشاره به شرایط دشوار و حوادث اخیر، بر ضرورت شکرگزاری در برابر آگاهی‌ها و تجربیاتی که در این دوره برای جامعه حاصل شد تأکید کرد. ایشان بیان داشت که رخدادهای اخیر، با وجود تلخی‌ها و شهادت شخصیت‌های برجسته، بسیاری از واقعیت‌ها را برای افکار عمومی در داخل و خارج کشور روشن کرد و نشان داد که در بزنگاه‌های حساس، حضور مسئولان و فرماندهان در کنار مردم و در صحنه، چگونه می‌تواند اعتماد اجتماعی را تقویت کند. وی همچنین صبر مردم در این شرایط را جلوه‌ای از یک «عمل اجتماعی» دانست و تأکید کرد که این صبر فعال، با حضور و همراهی مردم در عرصه‌های مختلف اجتماعی نمود یافت. به گفته ایشان، در همین فضا شاهد احیای نقش محلات و بازگشت مساجد به عنوان کانون‌های اجتماعی و ارتباطی جامعه بوده‌ایم.

ضرورت ارتقای سواد رسانه‌ای و تقویت ارتباط اجتماعی در رسانه‌های داخلی

دکتر عرب خردمند در بخش دیگری از سخنان خود به نقش رسانه در شکل‌دهی افکار عمومی پرداخت و بر اهمیت ارتقای سواد رسانه‌ای در جامعه تأکید کرد. ایشان توضیح داد که بسیاری از پیام‌ها و محتواهای رسانه‌ای، به‌ویژه در بستر فناوری‌های نوین، با برنامه‌ریزی دقیق منتشر می‌شوند و در صورت نبود آموزش کافی، می‌توانند بر نگرش‌ها و رفتارهای اجتماعی تأثیرگذار باشند. وی همچنین با اشاره به تجربه‌های تاریخی، نقش رسانه‌های مردمی و ارتباط مستقیم با جامعه را در شکل‌گیری تحولات اجتماعی بسیار مهم دانست و اظهار کرد که انتقال مفاهیم علمی و اجتماعی به زبان قابل فهم برای عموم، از وظایف مهم نهادهای علمی و فرهنگی است. به گفته ایشان، تقویت ارتباط میان دانشگاه، نهادهای فرهنگی و جامعه، می‌تواند زمینه‌ساز افزایش آگاهی عمومی و تقویت انسجام اجتماعی باشد.

دکتر نورالدین نخستین انصاری با قدردانی از برگزارکنندگان مباحث تاب‌آوری، بر ادامه پرداختن به ابعاد مختلف این موضوع تأکید کرد و با تشکر از اساتید و شرکت‌کنندگان سه روز گذشته، ابراز امیدواری کرد که دوره جدید این کارگاه‌ها با موضوعات تازه به‌زودی ارائه شود و جلسه را با آرزوی موفقیت پایان داد.

برای مشاهده فیلم ضبط شده و دریافت جزوه1 و جزوه 2  کارگاه اینجا کلیک کنید.